Akla Yakınlaştırma (Rationalization)


Rasyonalizasyon yolu ile, utandırıcı davranışlara ve zaaflara entelektüel olarak, geçerli nedenler bulunur.
Rasyonalizasyon, ego’nun üstben’e, bir tür günah çıkararak, onun yükünü hafifletmesi demektir. Bu mekanizma olmasaydı ego sürekli zorlanacak, üstben ile altben arasındaki çatışmalar, daha içinden çıkılmaz bir durum olacaktı.

Burada kısaca ID (altben), EGO (ben), SÜPEREGO (üstben)’den söz edelim. ID doğuştan başlayan yaşamımızın biyolojik düzeyini yöneten, istek ve davranışlarımızı bu yönde zorlayan psikolojik (ruhsal) bir yapıdır.

Ego sözcüğü Türkçedeki BEN anlamına gelir. Süperego (üstben) deyiminin sözlük anlamı ise, sadece SÜPER’in ÜSTÜN demek olduğunu hatırlamakla açıklanmış oluyor. Id, güdülerin ruhsal bölümlerini kapsar. Ego, kişinin çevre ile ilgilerini ayarlamasında rolü olan görevlerden oluşmuştur. Süperego ise, etik (ahlaki) kuralları ve emellerimizi içine alır.

Kuşkusuz güdüler doğumdan veri vardır. Fakat çevre ile ilgilerimiz ve etik kuralları böyle değildir. Bu demektir ki id, doğumla birlikte var olduğu halde Ego ve Süperego sonradan gelişir.

Doğum anında id, ruhsal varlığın tümünü içine alır. Ego ve Süperego bu varlığın, yani ide’nin, sonradan özgürlük kazanmak üzere, ayrılıp gelişmiş parçalarıdır.

Bu olay, önce Ego görev ve faaliyetlerin biçiminde başlar. Süperego’nun oluşumu bir süre daha bekleyecektir. Yani bir bebek, etik kurallara sahip olmasından çok önce çevre ile ilgilenmeye ve çevresinde olup bitenleri denetim altına alan çabalarda bulunmaya başlar. Süperego’nun oluşumu, 5-6 yaşlarında başlar ve yerleşmiş bir Süperego yapısının varlığı, 10-11’inci yaşlarda gözlenebilir.

Günlük yaşamımızda hemen yer davranışımızda bu üç yapının anlaşması ya da çatışması söz konusudur. Üst ben, sosyal değer yargılarının oturduğu yer olduğundan, genellikle yasa ve etik dışı biyolojik isteklerimizi onaylamaz. Biyolojik isteklerimiz ise durmadan yukarıyı zorlar. BEN, bunlar arasında bir denge kurar çoğunlukla. Kuramadığı zaman nörotik, psikotik kişilik bozuklukları ortaya çıkar. Rasyonalizasyon bu kesimde Süperego’yu yumuşatıcı rol oynar.

Bu psikolojik mekanizmalar, ekonomik ve kültürel yönden, geri toplumlarda daha çok harekete geçer. Her türlü güvenceden yoksun kadın ve erkek, adli tıkanıklar, toplumun çağdışı köhne kuralları ve sosyal değer yargıları, kişilere rahat bir devinim olanağı sağlayamadığı sürece, bu ve benzer mekanizmalar zorlanır.

Bir örnek verelim: Açıkça aldatıldığımızı anladığımızda “başka bir yerde bunun gibisini bulamazdım. Üstelik sevdim ben ona bakarım” diyerek olayı kendimize göre Rasyonalize ederiz.
 
 
Saygılarımla

Dr. Haydar Dümen
Nöroloji ve Psikiyatri Uzmanı
(0212) 293 33 10 - 11
 
 

Begen



  • Evlilik
  • Ölümle Yüzleşme
  • Kendine İyi Bak
  • Çapkınlık Geni
  • Her Yönüyle Vajinismus
  • Soğumayan Ölüler
  • Çocuğun Cinsel Eğtimi
  • Nazik Adında Bir Kadın
  • Ölmüş Bir Hastayla Söyleşi
  • Sahipsiz Dev
  • Best of Haydar Dümen : Gülerek Öğrenelim
  • Cennet Şeytana Kaldı
  • Şiir Sözcüklerle İkebena